Gaur egun, teknologia izatea gauza normaltzat jotzen dugu, baina duela urte gutxi batzuk, ez zituzten guk gaur egun ditugun abantaila eta gailu guzti hauek, telebista edo internet bezalakoak. 10 urtean aldaketa izugarria egon da, eta honek gure ohiturean ere eragina izan du. Egun, ditugun aparatuak izango ez bagenitu, arazoetan ikusiko genduke geure burua, nolabaiteko menpekotasuna dugulako, sakelako telefonoarekiko edo ordenagailuarekiko adibidez.

Bat-batean teknologia guzti hau galtzen badugu, edozerrengatik, bizitza berriz antolatu beharko genukeen, ez genukeelako jakingo nola berreraiki dezakegun gizartea. Agian gutxi batzuk jakingo zuten, eta horiei esker berriz ere ordena itzuliko litzateke. Gehienetan, punta-puntako teknologia erabiltzen dugularik, ez dakigu hauen funtzionamendua. Honek sortzen digun arazoa, teknikarien beharra izatea da.

Hala ere, esan beharrekoa da, teknologiak hobari asko ere ekarri dizkigula gura gizartera, komunikabideetan batez ere. Informazioa bizkor mugitzen da mundu osotik. Munduko edozein zokotan gerta daitekeenaz ohartu gaitezte, telebista piztearekin. Gure harremanetan ere eragina izan du. Besteekin kontaktuan jartzeko, mugikorra erabil dezakegu, edo gaur oso hadatua dagoen internet. Honela herriko lagunekin, tabernara joateko geratu naiteke, edo noizbait atzerirra bazoaz, hango lagun batekin ere gera zaitezke.

Teknologiaren alde onak ikusita, egokia litzateke hau garatzen jarraitzea, baina inoiz honen falta sumatuko bagenu arazoak izango genituzkeela ere ikusi dugu. Honetaz landa, teknologia badu bere erabilpen maltzurra. Guztiok menpean edo kontrolpean izateko aukera egongo zen. Edonork ez, noski, baina boteretsuek, haien boterea handituko lukete, non edo zertan gauden jakiten dutelarik.

Gainera, gure bankuko edo tratu guztiak, interneten bidez egiten baditugu, birusak aterako lituzkete, gure komtu korronteko dirua ateratzeko, adibidez. Kaletik lapurreta egiteko aukera ere badute lapurrek, baina nire ustez, interneten bidez egiten bada, seguruagoa egin dakieke lapurrei. Dena dela, ertzaintzak arlo honetan lan egiten du eta lapurreta elektronikoa ere zigortzeko prest dago.

Hauek izango lirateke teknologiaren alde txarrak, eta onak. Hauetan pentsatzea egokia litzatekeela uste dut. Beraz, argi ibili teknologia eta honen ondorioekin.

Lake.

Txominek zerbait harrigarria ikusi du. Txomin Ugaingo lurperatzailea da eta hilobi batean tiroz hildako emakume bat aurkitzen du. Emakumea Egurmenditarra zen, edo ala zela ematen du. Txomin, alkatearengana jotzen du baina hau kanpoan dago eta bere emaztearekin hitz egiten du. Maritxuk, bere lagun detektibe bati deitzen dio eta hauen artean zer gertatu ote zen asmatu nahi dute.

Kezkagarriena da, jendeak, telebistan agertzen dena sinistu egiten duela. Iraganean, inori ez zitzaion bururatzen bere bikotearekin haustea, semeak alde batera uztea edo bizitza maltzurkeriara bideratzea, boteretsu eta famatu izateko. Bakardadean bizi diren pertsonak izatera pasatu gara. Normalean egiten ditugun ekintzak, paseatzea bezala, lagunekin partida bat jokatu, gogoko ditugun telesailak ikusteagatik. Denbora faltan izatea lortzen du telebistak. Lo egiteko orduak laburtzen dizkigu, irakurtzeko denbora eta hainbat aktibitate gehiago.

Gaur egungo gizon emakumeak bakarrik daude. Telebistak, telesaioetan pertsonai itxuragabeak ateratzen ditu, baina hauek jendea entretenitzeko sortuak dira, baina, guk, ikusleok, geroz eta gehiago haiengan sinesten dugu. Haiek mantentzen dituzten topikoak gugan eragina dute eta gure izaeraren zati bat izatera pasatzen dira. Jasotzen ditugun topiko batzuen adibideak, “Los Serrano” telesailean ageri dira. Telebista aztertzeaz arduratzen jendea badago. Honelako jendea egotea garrantzitsua da, telebista kontrolpean izan beharreko gauza delako. Jende guztiari irekita dagoen lehia da eta ezin daiteke denetik erakutsi, umeak eta mota askotako jendeak ikusten duelako. Norbait telebistaz arduratu behar da eta hemen azaltzen diren irudiak kontrolatu. Hauen esanetan, telesail honetan mutilek sexua baino ez dute buruan, umeak bezala jokatzen dute… Neskek berriz erromantikoagoak dira eta maitatzea sufritzea dela… Telebistan ikusten dugun hau, guk errealitate batera eramaten dugu.

Lortzen dugun ondorioa, jendea ezkontzea, batzea, baztertzea, harremanak haustea, ikaragarrizko abiaduran, bidean zehar semeak utziz, betirako irekitako zauriak dira. Arazoei aurre egin beharrean, hauek zentzuratu eta erbesteratzen ditugu. Bizitza berri honen abiadura geroz eta azkarragoa da, hau da erakusten digutena, geroz eta azkarrago hobe, honela azkar bizitzeko gogoak sortzen dira eta presekin bizitzea ez da gauza hona. Telebista entretenitzeko besterik ez da sortua, gure errealitatea kanpoan dago!

Egunean zehar, janari mota desberdinak egiten ditugu, gosaria, hamaiketakoa, bazkaria, askaria eta afaria. Jende gutxik egiten ditu janari guzti hauek. Gehienak, hiru egiten dituzte, beste batzuk gutxiago… Txikitan askaria jaten dugu, ama etortzen zen bokadiloarekin, baina handitzean, bokadiloa albo batera utzi eta litxarreriak eta beste motatako jakiak jaten hasten gara. Hamaiketakoa ere gutxitan egiten da, oso goiz jaikitzen zarenean eta gero gosea etortzen zaizunean baino ez, ez da egiten.

Bizi garen tokia dela eta, aldaketak ere badaude, adibidez, Irlandan, ez diote bazkariari hainbesteko garrantzirik ematen eta bai afariari. Jan, denok jaten dugu, baina jateko era asko daude. Gaur egun, dieta aproposa eta orekatu bat lortzen saiatzen da jendea. Dieta mediterraneoa, dieta ez dakit zein… eta horrelako gauzak daude. Ondo jatea garrantzitsua da gure gorputzerako. Itxura on bat edukitzeak, elikadura on batek eskaintzen dizu gehienetan, betiere kirola egiten eta bestelakoak. Itxurari garrantzi asko ematen diogun gizarte honetan, janariak, zeregin garrantzitsua jokatzen du eta mota ugarietako dietak sortzen dira.

Kalorien kontua ere, gai inportante bat bihurtu da, kolesterola eta beste hitz batzuk bezala. Dietak egiterakoan, kaloriak dira kontuan izaten direnak. Janari guztien kaloriak eta bestelako ezaugarriak aztertu eta dietak egiten dituzte. Nire ustez, janariari garrantzia asko ematea ez da komenigarria. Bai, kontuan izan beharreko gauza da, eta ondo jan behar da. Jakirik hoberenak, etxean prestatzen direnak dira. Geure amak edo amonak prestatutakoak, eta ez merkatal zentroetan erosten ditugunak. Gehiegi ez jatea da egin beharrekoa.

Dieta aproposa? Leku askotan begiratu ditzakezu, baina ez dira fidagarriak leku guztietan, eta dieta desegoki bat jarraitzeak arazoak ekar ditzake. Gero ere, beste gaixotasunen kontuak ditugu, anorexia eta horrelakoak.

Nire aholkua: On egin!

Betidanik, jendea emigratu egiten du, bere lurretik alde egin behar izaten dute. Hasieran gizakiok, nomadak ginen. Denborarekin, bizitzeko leku finko bat aukeratu eta han herri bat hazten (crecer, no empezar) genuen. Dena dela, jendea bere arazoak ditu, eta lanik gabe gelditzean, edo arazo erlijiosoak dituenean, geure lurraldetik alde egiten dugu. Fenomeno honi, migrazioa deritzogu, lurralde batetik beste batera bidaiatzea, baina ez turista moduan, bizi berri bat hasteko intentzioarekin egiten den lekualdaketa.

Duela urte batzuk, guk ginen inmigranteak, Espainia krisian zegoenean, gerra zibilarengatik edota ekonomi krisiengatik, beste lurralde batzuetara emigratzen genuen, adibidez Estatu Batuetara. Espainia mailan, barruko migrazioak eman dira, lan gehiago dagoen lurraldetara, adibidez Euskadira emigratu zuen jendea.

Gaur egun, egoera berdintsua da. Bere lurraldearekin, politikarekin, edota lan aukerarekin arazoetan ikusten den jendea emigratu egiten du. Gaur egungo kasuan, Afrikako jende mordoa emigratu egiten du beraien lurraldeetatik. Ez ezazue pentsatu, gustuko dutela, haien egoera txarra delako egiten dute eta haien bizitzak arriskuan jartzen dituzte. Haien helmuga Europa da, beraien ametsa, pertsona arrunt baten antzera bizitzea, haien familiekin, lan batekin eta lagun batzuekin. Baina Europara sartzea ez da gauza erraza paperik ez badituzu. Afrikako estatuetako gobernuak, ez dira Europako estatuetako gobernuak bezalakoak. Han ez dituzte paperak hain erraz ematen eta eskuratzeko zailak dira. Horregatik, Europan legalki sartzen diren afrikarrak gutxi batzuk dira, ilegalki sartzen direnekin konparatuta. Legalki sartzen direnak, dirua dutelako da ziurrenik.

Inmigrante ilegalen sarrerak gehituz doa, hasieran gutxi batzuk zetozen, baina geroz eta gehiagok helburu berdina dute. Europak hartutako jarrera, aktibitate poliziala handitzea izan da. Frontex programarekin zainketa materialaren aurrerapena hobetzea eta jende gehiago egiteko horretan ipintzea lortu dute. Orain inmigranteek zailagoa dute Europara heltzea eta geroz eta urrunagotik saiatzen dira, haien bizitzak arrisku handiago batean jartzen. Gainera, Frontex programakoek, Afrikako uretan nabigatzeko baimena eskatu dute, eta leku batzuetan, Afrikatik zaindu dezakete pateren kontua.

Inmigranteek bizitza arriskuan jartzen dutela kontuan izanda eta hauetako askok hiltzen direla edo egoera txarretan heltzen direla, haien abiapuntua urruntzeak, heriotza gehiago ekarriko ditu. Zer nolako gogoak izango dituzte Europara ailegatzeko, hain urrutitik abiatuta, beraien bizitza jokatzeko.

Nire ustez, Frontex programakoek, Afrikako gobernuekin hitz egin beharko luke. Honela inmigranteen etorrera galarazi beharrean, haien lurraldeen eskubideen alde borrokatu beharko lukete, honela inmigrazioa baztertu ordez, amaitutzat emango zen.

..................................................................Lake..................................................................

Esaera zahar bat dela dio testuak, sua ez badago kea ere ez da egongo eta ez dago kea botatzen ez duen surik. Zigarroak erretzeko sua behar da, eta ondorioz, kea agertzen da. Kea ez da oso komenigarria gure gorputzerako horregatik gaurko gizartean ez dago ondo ikusita erretzea eta arau batzuk jartzen ari dira. Dena dela erretzaileak ez dute erretzeari utzi behar, bakarrik ezin dutela edonon erre. Lehen edozein lekuan ahal zen erretzea, gaur egun ezin da erre zenbait tokietan eta denborarekin kalean bakarrik erreko da, erretzen dutenek.

Hau gertatzen da, guztiok ez dugula erretzen, eta horregatik ez dugu gure inguruan kerik nahi, nire ustez, erretzailea ez den norbaiten alboan erretzea errespetu falta bat da, berak ez badizu lehenagotik baimendu hori egitera. Jende guztiak ez duenez erretzen, debekatu egin dute zenbait lekuetan, horrela ez erretzaileek aire garbia arnas dezakete. Adibidez tabernetan ahal da erretzea, eta handi handiak diren tabernetan erretzaileentzako gune bat egokitu behar izan dute taberna hauen jaunek.

Ehun metro karratu baino gehiago dituzten jatetxe, taberna edo hoteletan erretzaileentzako guneak eraiki egin dira, horrela erretzaileek, han erre dezakete. Dena dela, ez erretzea hoberena dela uste dut, horrela ez dago arazorik eta ez duzu zure gorputza kutsatzen. Europako estatu batzuek haien legeak aldatu eta legeak indartu dituzte, uste dut, hori egin duten estatuetan, kalean bakarrik erre daitekeela. Etxean betiere bakoitzak nahi duena egin dezake bizilagunak molestatu gabe.

Tabako paketeen salmenta jaitsi egin da azken urteotan, baina adibidez puruen salmenta igo egin da. Ala ere, tabakoa legala da, eta estatuak saltzen du, eta ateratako diruaren zati bat estatua irabazten du, eta estatu bera da lege hauek atera dituena. Honela begiratuta ez dakigu zer egin nahi duen estatuak, saldu ala debekatu. Tabakoari saltzen uzteak, erretzearen beherakada oso handia litzateke eta gutxieneko erretzaileek, beste estatu batzuetatik inportatu beharko zuten.

Nire ustez, Espainiak, inguruko estatuek hartu duten erabakia hartu beharko luke, eta tabakoa erre nahi dutenek kalean egin dezaten edo haien etxe barruan, eta ez leku itxi publikoetan, adibidez zineetan etab.

..................................................................Lake..................................................................

Comments